Hata Mesajları Rehberi

BERK derleyicisi ve runtime tarafından üretilen hata mesajlarının açıklamaları ve çözüm önerileri.

⚠️ Compile-Time Hataları

Syntax Hataları

E001: Beklenmeyen token

// HATA
fonksiyon test() {
    değişken x = 5
    // Noktalı virgül eksik
}

// ÇÖZÜM
fonksiyon test() {
    değişken x = 5;
}

Açıklama: Parser beklenmeyen bir token ile karşılaştı. Genellikle eksik noktalama işareti veya yazım hatasından kaynaklanır.

E002: Parantez eşleşmiyor

// HATA
değişken sonuç = (5 + 3 * 2

// ÇÖZÜM
değişken sonuç = (5 + 3) * 2

Çözüm: Tüm parantezlerin, köşeli parantezlerin ve süslü parantezlerin eşleştiğinden emin olun.

Type Hataları

E101: Tip uyumsuzluğu

// HATA
değişken x: tam = "merhaba"  // string, tam'a atanamaz

// ÇÖZÜM
değişken x: metin = "merhaba"  // Doğru tip
// veya
değişken x: tam = 42  // Doğru değer

Açıklama: Değişkenin tipi ile atanan değerin tipi uyuşmuyor.

E102: Tip çıkarımı başarısız

// HATA
değişken x  // Tip ve değer yok

// ÇÖZÜM
değişken x: tam = 0  // Açık tip
// veya
değişken x = 0  // Tip çıkarımı

E103: Geçersiz operatör kullanımı

// HATA
değişken x = "hello" * 5  // String ile sayı çarpılamaz

// ÇÖZÜM
değişken x = "hello" + " world"  // String concatenation
// veya
değişken x = 5 * 3  // Sayısal çarpma

Kapsam Hataları

E201: Tanımlanmamış değişken

// HATA
yazdır(isim)  // 'isim' tanımlanmamış

// ÇÖZÜM
değişken isim = "BERK"
yazdır(isim)

E202: Değişken zaten tanımlı

// HATA
değişken x = 5
değişken x = 10  // Tekrar tanımlama

// ÇÖZÜM
değişken x = 5
x = 10  // Yeniden atama (tanımlama değil)

E203: Sabite atama yapılamaz

// HATA
sabit PI = 3.14
PI = 3.14159  // Sabite atama

// ÇÖZÜM
değişken pi = 3.14  // Değişken kullan
pi = 3.14159  // Artık değiştirilebilir

Fonksiyon Hataları

E301: Fonksiyon bulunamadı

// HATA
sonuç = hesapla(5, 10)  // 'hesapla' tanımlanmamış

// ÇÖZÜM
fonksiyon hesapla(a: tam, b: tam) -> tam {
    döndür a + b
}
sonuç = hesapla(5, 10)

E302: Parametre sayısı uyumsuz

fonksiyon topla(a: tam, b: tam) -> tam {
    döndür a + b
}

// HATA
sonuç = topla(5)  // 2 parametre gerekli, 1 verildi

// ÇÖZÜM
sonuç = topla(5, 10)

E303: Dönüş tipi uyumsuz

// HATA
fonksiyon al_isim() -> metin {
    döndür 42  // tam, metin değil
}

// ÇÖZÜM
fonksiyon al_isim() -> metin {
    döndür "BERK"
}

🔥 Runtime Hataları

Aritmetik Hataları

R001: Sıfıra bölme

// HATA
değişken x = 10 / 0

// ÇÖZÜM
eğer bölen != 0 {
    değişken x = 10 / bölen
} değilse {
    yazdır("Sıfıra bölme hatası!")
}

R002: Sayısal overflow

// HATA
değişken x: tam8 = 200  // tam8 max: 127

// ÇÖZÜM
değişken x: tam32 = 200  // Daha büyük tip

Bellek Hataları

R101: Null pointer erişimi

// HATA
değişken ptr: *tam = boş_değer
yazdır(*ptr)  // Null dereference

// ÇÖZÜM
eğer ptr != boş_değer {
    yazdır(*ptr)
}

R102: Array sınır aşımı

// HATA
değişken dizi = [1, 2, 3]
yazdır(dizi[5])  // Index out of bounds

// ÇÖZÜM
eğer 5 < dizi.uzunluk {
    yazdır(dizi[5])
} değilse {
    yazdır("Geçersiz index")
}

I/O Hataları

R201: Dosya bulunamadı

// HATA
değişken içerik = fs.oku_dosya("yok.txt")

// ÇÖZÜM
eğer fs.var_mı("dosya.txt") {
    değişken içerik = fs.oku_dosya("dosya.txt")
} değilse {
    yazdır("Dosya bulunamadı")
}

// VEYA try-catch kullan
dene {
    değişken içerik = fs.oku_dosya("dosya.txt")
} yakala hata {
    yazdır("Hata: " + hata.mesaj)
}

R202: Erişim izni yok

// ÇÖZÜM
dene {
    fs.yaz_dosya("/root/dosya.txt", veri)
} yakala hata {
    yazdır("İzin hatası: " + hata.mesaj)
}

🧪 Test Hataları

T001: Assert başarısız

içe_aktar testing

test "toplama testi" {
    değişken sonuç = topla(2, 2)
    testing.assert_eşit(sonuç, 5)  // HATA: 4 != 5
}

// ÇÖZÜM: Beklenen değeri düzelt
testing.assert_eşit(sonuç, 4)  // OK

💡 Hata Ayıklama İpuçları

Compiler Verbose Mode

BERK-lang compile --verbose program.berk
# Detaylı compile bilgisi

Debug Print

// Değişken değerlerini kontrol et
değişken x = hesapla()
io.yazdır("x değeri: " + x)

// Type kontrolü
io.yazdır("Tip: " + type_of(x))

Stack Trace

dene {
    tehlikeli_fonksiyon()
} yakala hata {
    // Stack trace göster
    io.yazdır(hata.stack_trace)
}

🔧 Yaygın Hatalar ve Çözümleri