İki Dilli Syntax (Türkçe/İngilizce)

BERK, dünyanın ilk gerçek çift dilli programlama dilidir. Aynı kodu hem Türkçe hem de İngilizce yazabilir, hatta aynı dosyada iki dili karıştırabilirsiniz!

Neden Çift Dilli?

Öğrenme Kolaylığı

Türkçe konuşan yeni başlayanlar, anadillerinde programlama öğrenebilir:

fonksiyon merhaba() yap
    yazdır("Merhaba Dünya!")
son

Uluslararası İşbirliği

İngilizce bilen geliştiricilerle kolayca işbirliği yapabilirsiniz:

function hello() do
    print("Hello World!")
end

Dil Eşleştirmeleri

Kontrol Yapıları

Türkçe	English	Açıklama
`eğer`	`if`	Koşul kontrolü
`yoksa`	`else`	Alternatif durum
`iken`	`while`	Döngü
`için`	`for`	For döngüsü
`içinde`	`in`	İçinde operatörü
`yap`	`do`	Blok başlangıcı
`son`	`end`	Blok sonu
`dön`	`return`	Değer döndürme
`kır`	`break`	Döngüden çık
`devam`	`continue`	Sonraki iterasyon

Veri Tipleri

Türkçe	English	Açıklama
`sayı`	`int`	Tam sayı
`kesir`	`float`	Kesirli sayı
`mantık`	`bool`	Boolean
`metin`	`string`	String
`doğru`	`true`	Doğru değeri
`yanlış`	`false`	Yanlış değeri
`boş`	`null`	Null değer

Değişken ve Fonksiyon Tanımlamaları

Türkçe	English	Açıklama
`değişken`	`let`	Değişken tanımlama
`sabit`	`const`	Sabit tanımlama
`fonksiyon`	`function`	Fonksiyon tanımlama
`yapı`	`struct`	Yapı tanımlama

Modül Sistemi

Türkçe	English	Açıklama
`kullan`	`use`	Modül kullanımı
`içe_aktar`	`import`	Paket içe aktarma
`dışa_aktar`	`export`	Dışa aktarma
`olarak`	`as`	Takma ad

Tam Eşdeğerlik

Her iki dil de aynı AST'yi (Abstract Syntax Tree) oluşturur. Yani:

✅ Aynı performans
✅ Aynı davranış
✅ Aynı bytecode
✅ Aynı hata mesajları

Karşılaştırmalı Örnekler

Örnek 1: Fibonacci

Türkçe:

fonksiyon fibonacci(n: sayı) -> sayı
yap
    eğer n <= 1 yap
        dön n
    son
    dön fibonacci(n-1) + fibonacci(n-2)
son

English:

function fibonacci(n: int) -> int
do
    if n <= 1 do
        return n
    end
    return fibonacci(n-1) + fibonacci(n-2)
end

Örnek 2: Sınıf Tanımı

Türkçe:

yapı Kişi yap
    isim: metin,
    yaş: sayı
son

fonksiyon yeni_kişi(isim: metin, yaş: sayı) -> Kişi
yap
    dön Kişi { isim: isim, yaş: yaş }
son

English:

struct Person do
    name: string,
    age: int
end

function new_person(name: string, age: int) -> Person
do
    return Person { name: name, age: age }
end

Örnek 3: Hata Yönetimi

Türkçe:

fonksiyon dosya_oku(yol: metin) -> Sonuç<metin>
yap
    eğer yol == "" yap
        dön Hata("Boş yol")
    son
    
    // Dosyayı oku
    dön Tamam(içerik)
son

English:

function read_file(path: string) -> Result<string>
do
    if path == "" do
        return Error("Empty path")
    end
    
    // Read file
    return Ok(content)
end

Karışık Kullanım

En güçlü özellik: Aynı dosyada iki dili karıştırabilirsiniz!

// Türkçe fonksiyon
fonksiyon hesapla(x: sayı) -> sayı yap
    değişken sonuç = x * 2
    dön sonuç
son

// English function  
function calculate_advanced(x: int) -> int do
    let result = hesapla(x) + 10  // Türkçe fonksiyonu çağırıyoruz
    return result
end

// Türkçe ana fonksiyon
fonksiyon ana() yap
    değişken değer = calculate_advanced(5)  // İngilizce fonksiyonu çağırıyoruz
    yazdır(değer)
son

Stil Önerileri

Proje İçinde Tutarlılık

✅ Bir proje içinde tek bir dil kullanmak genellikle daha iyidir
✅ Takım üyeleriyle anlaşın: Türkçe mi İngilizce mi?
⚠️ Karışık kullanım mümkün ama okunabilirlik azalabilir

Kütüphaneler İçin

✅ Açık kaynak kütüphaneler genellikle İngilizce yazılmalı
✅ Yerel/özel projeler Türkçe yazılabilir
✅ API dokümantasyonu her iki dilde sunulabilir

Geriye Uyumluluk

BERK'in gelecek sürümlerinde:

✅ Her iki dil de tam olarak desteklenecek
✅ Yeni özellikler her iki dilde eklenecek
✅ Kod tabanınızı değiştirmeniz gerekmeyecek

IDE Desteği

VS Code eklentisi her iki dili de destekler:

✅ Syntax highlighting
✅ Otomatik tamamlama
✅ Hata kontrolü
✅ Kod snippet'leri
✅ Hover bilgileri

Derleyici Davranışı

Derleyici aşamaları:

Lexer: Hem Türkçe hem İngilizce anahtar kelimeleri tanır
Parser: Her iki dil için aynı AST node'larını oluşturur
Semantic Analyzer: Dil farkı gözetmez
Code Generator: Aynı LLVM IR'ı üretir

Türkçe Kod    →  Lexer  →  Parser  →  AST
İngilizce Kod →  Lexer  →  Parser  →  AST (Aynı!)
                                       ↓
                              Semantic Analysis
                                       ↓
                                  Code Gen
                                       ↓
                                   LLVM IR

Performans

Sıfır maliyet!

Hangi dili kullanırsanız kullanın, performans aynıdır
Derlenmiş kod identiktir
Runtime'da hiçbir ek yük yoktur

Dil Çevirisi Aracı

BERK CLI ile kod çevirisi yapabilirsiniz:

# Türkçe'den İngilizce'ye
berk-lang convert --to=english dosya.berk -o file.berk

# İngilizce'den Türkçe'ye
berk-lang convert --to=turkish file.berk -o dosya.berk

Gelecek Planları

🔮 Otomatik dil algılama
🔮 Kod analizi ve dil önerileri
🔮 Hata mesajlarında dil tercihi
🔮 Dokümantasyon otomatik çevirisi

Topluluk Standartları

Açık Kaynak Projeler

README hem Türkçe hem İngilizce olmalı
Kod genellikle İngilizce (uluslararası katkıcılar için)
Yorum satırları her iki dilde olabilir

Özel/Kurumsal Projeler

Takımın tercihine göre
Türkiye'deki şirketler genellikle Türkçe tercih eder
Uluslararası ekipler İngilizce kullanabilir

Özet

✅ Dünyanın ilk gerçek çift dilli programlama dili
✅ Tam eşdeğerlik: Aynı AST, aynı performans
✅ Aynı dosyada karışık kullanım mümkün
✅ IDE tam destek
✅ Sıfır performans maliyeti
✅ Öğrenme kolaylığı + Uluslararası işbirliği

Keyboard shortcuts

BERK Programlama Dili